Begrippenlijst: laser, PICO, huid en regels uitgelegd

Licht en energie

Golflengte

De golflengte is de ‘kleur’ van het laserlicht, uitgedrukt in nanometer (nm). Elke golflengte wordt door andere stoffen in de huid anders opgenomen. De NVDV schrijft [1]:

De golflengte en de sterkte van het licht bepalen welke delen van de huid beschadigd worden en welke niet.

Bellani gebruikt bij de PICO-laser vier golflengten (1064, 532, 585 en 755 nm), elk voor andere inktkleuren. Zie welke kleuren tattoo je kunt verwijderen.

Fluence (sterkte)

Fluence is de Engelse vakterm voor de hoeveelheid energie die een laser per stukje huid afgeeft. In Nederlandse patiëntenfolders heet het meestal de ‘sterkte’ van het licht [1]. Bellani noemt de energie als een van de onderdelen van het behandelprofiel, naast pulsduur, golflengte, modus, contact en koeling.

Pulsduur

De pulsduur is hoe lang één lichtflits duurt. Bij een PICO-laser is die zeer kort; de naam verwijst daar ook naar. Hoe korter de puls, hoe meer de warmte in het doelwit blijft; dat is de kern van selectieve fotothermolyse [2].

Selectieve fotothermolyse

Het principe achter laserontharing en pigmentlasers: licht wordt vooral opgenomen door één doelwit (pigment), dat daardoor opwarmt, terwijl de omgeving zo veel mogelijk wordt gespaard. Het werd in 1983 in Science beschreven [2]: ‘Suitably brief pulses of selectively absorbed optical radiation can cause selective damage to pigmented structures, cells, and organelles in vivo.’ Zie hoe werkt laserontharing.

Warmte, pigment en huidtype

Thermische relaxatietijd

De tijd die een doelwit nodig heeft om opgenomen warmte weer af te geven. Is de puls korter, dan blijft de warmte vooral in het doelwit. Bij tattoo laseren speelt een complicatie [3]:

Melanin and tattoo pigments share similar thermal relaxation times; the time needed to dissipate heat absorbed during laser-pulse administration

Melanine

Het eigen pigment van huid en haar. Bij laserontharing is melanine in het haar het doelwit: het licht wordt vooral opgenomen door de donkere kleur in de haren [1]. Melanine in de huid neemt ook licht op, en dat is de reden dat een donkere huid meer zorg vraagt. Zie laserontharing bij lichte haren.

Post-inflammatoire hyperpigmentatie (PIH)

Donkere verkleuring van de huid na irritatie of warmte, bijvoorbeeld na een laserbehandeling. Het omgekeerde, lichtere plekken, heet hypopigmentatie. Beide komen vaker voor bij een donkere huid [4]. Bellani beoordeelt een donkere huid daarom individueel. Zie PICO-laser bij een donkere huid.

Fitzpatrick-huidtype

Een veelgebruikte indeling van huidtypes in zes types, I tot VI. In de Kirby-Desai-schaal telt huidtype voor 1 tot 6 punten, gelijk aan het Fitzpatrick-type [3]. Bij Bellani is het type onderdeel van de beoordeling, maar het zegt niet alles. Zie Fitzpatrick huidtype.

Soorten apparaten

Diodelaser

Een laser die licht in één of enkele gekozen golflengten afgeeft, veel gebruikt voor ontharing. Bellani werkt voor laserontharing met een diodelaser; het haar moet kort zijn zodat het licht de haarwortel bereikt en verhit. Een Cochrane-review vond met alexandriet- en diodelasers ongeveer 50 procent haarreductie tot zes maanden [19]; langetermijneffect was daar niet gedocumenteerd.

IPL (intens gepulseerd licht)

Geen laser, maar een flitslamp met breedbandig licht dat met filters wordt beperkt. Een laser geeft gericht licht in een gekozen golflengte. Bij huidtype III tot VI vond een meta-analyse dat de alexandrietlaser het haaraantal beter verminderde dan IPL [5]. Zie verschil tussen IPL en laser.

Nd:YAG-laser (1064 nm)

Een laser met een lange golflengte (1064 nm). Huidpigment neemt licht van langere golflengten minder op dan van kortere [3]. Een review over bijwerkingen van laserontharing schrijft: ‘Longer wavelength devices reduce the risk in darker skin.’ [6] Bij tattoo’s wordt 1064 nm gebruikt voor zwarte en donkere inkt.

Picoseconde en nanoseconde (Q-switched)

Een picoseconde is een biljoenste seconde (10^-12 seconde) [4]; een nanoseconde is duizend keer langer. PICO-lasers werken met pulsen in picoseconden, traditionele Q-switched-lasers met nanoseconden. Een review van 46 studies vond geen consistente meerwaarde van pico boven Q-switched Nd:YAG bij tattooverwijdering [7]. Zie pico of Q-switched laser.

Haar

Groeifase (anagene fase)

De fase waarin een haar actief groeit en goed op laser reageert. Niet alle haren zitten tegelijk in die fase; daarom zijn meerdere sessies nodig. Een review vond meer langetermijnreductie op lichaamsdelen met langere haargroeicycli [8]. Zie hoeveel behandelingen laserontharing.

Paradoxale haargroei

Een reactie waarbij er na laserontharing juist meer haar lijkt te komen, vooral in gezicht en hals. Bellani noemt het mogelijk en niet uit te sluiten, en bespreekt het vooraf. Het is iets anders dan nieuwe haren door hormonale veranderingen, die later slapende haarzakjes kunnen activeren. Zie laserontharing bijwerkingen.

Hirsutisme

De NVDV omschrijft het zo [9]:

Hirsutisme is een vorm van extra veel haar op het lichaam (overbeharing) bij vrouwen.

Het onderzoek naar een oorzaak hoort bij de arts.

Tattoo en PMU

Kirby-Desai-schaal

Een puntensysteem om in te schatten hoeveel behandelingen een tattoo nodig heeft. Het telt huidtype, plek, kleur, hoeveelheid inkt, littekens en lagen op [3]. Een hogere score betekent meer sessies. Het is een inschatting, geen toezegging. Zie hoeveel behandelingen tattoo verwijderen.

Cover-up

Een nieuwe tattoo over een oude heen. De oude tattoo hoeft daarvoor meestal niet volledig te verdwijnen; vervagen vraagt bij Bellani circa 2 tot 5 sessies. Je plant met je tatoeëerder welke delen lichter moeten, en de cover-up komt pas als het gelaserde gebied volledig hersteld en rustig is. Zie tattoo vervagen voor een cover-up.

REACH-restrictie tatoeage-inkt

Europese regels die sinds januari 2022 gevaarlijke stoffen in tatoeage-inkt en permanente make-up beperken. Het RIVM schrijft [10]: ‘Onder de REACH Verordening (1907/2006/EG) is sinds januari 2022 een restrictie van kracht met strenge limieten.’ Dit gaat over nieuwe inkt, niet over het verwijderen van oude tattoo’s.

Dermatografie (medische tatoeage)

Het zetten van pigment om een medisch gevolg te verbergen, zoals de reconstructie van een tepelhof na een borstamputatie. Sommige verzekeraars vergoeden dit uit de aanvullende verzekering [11]. Het is iets anders dan het verwijderen van een tattoo. Zie tattoo verwijderen vergoeding.

In de behandelkamer

Testspot of proefshot

Een kleine proefbehandeling op een beperkt stukje huid om te zien hoe huid of pigment reageert. Bij wenkbrauw-PMU doet Bellani altijd een gratis testspot, omdat lichte of gecorrigeerde pigmenten eerst donkerder kunnen worden. Bij tattoo’s is een testspot niet standaard nodig. Een proefshot sluit een latere reactie niet uit.

Huidkoeling

Koeling van de huid rond de laserbehandeling; Bellani noemt het een ondersteuning van het comfort. Bellani gebruikt huidkoeling bij tattooverwijdering en pigmentbehandeling. Het gevoel tijdens een PICO-behandeling wordt vaak omschreven als korte tikjes of prikjes.

Fractioneel

Een manier van behandelen waarbij de energie over microscopisch kleine behandelzones wordt verdeeld, met onbehandelde huid ertussen. Dat activeert een herstelreactie van de huid. Bellani gebruikt de PICO-laser ook fractioneel. Volgens Bellani is PICO een techniek en geen standaardbehandeling: elke toepassing vraagt een eigen beoordeling, instelling, nazorg en interval.

Regels en registers

BIG-register

Het openbare register van zorgverleners zoals artsen en verpleegkundigen [12]: ‘Het BIG-register geeft duidelijkheid over wat een zorgverlener kan en mag.’ Je kunt er iemands registratie zelf controleren. ‘Verpleegkundige’ is een beschermde titel: die mag je pas voeren na het vereiste diploma én inschrijving in het register, en elke vijf jaar volgt herregistratie [21].

Voorbehouden handeling

Een medische handeling die alleen bepaalde zorgverleners zelfstandig mogen uitvoeren. Laser en IPL horen daar niet bij [13]:

Laserbehandelingen om bijvoorbeeld littekens of pigment te verwijderen en IPL-behandelingen (laseren met lichtflitsen) om haar te verwijderen zijn geen voorbehouden handelingen.

Wie laseert, moet wel bekwaam zijn. Zie wie mag laseren.

Wkkgz

De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg. Volgens de IGJ vallen ook laser/IPL-behandelingen en het weglaseren van tatoeages eronder [20]. Ze moeten onder meer een onafhankelijke klachtenfunctionaris hebben, aangesloten zijn bij een erkende geschilleninstantie en calamiteiten melden bij de IGJ [14].

CE-markering en bijlage XVI

Apparaten zoals lasers moeten CE-gemarkeerd zijn als ze in de cosmetische praktijk worden gebruikt [15]. Voor apparaten zonder medisch doel, zoals laser- en IPL-apparatuur en apparatuur voor vetreductie, gelden Europese specificaties uit bijlage XVI van de medische-hulpmiddelenverordening, van toepassing sinds 22 juni 2023 [16].

Cryolipolyse

Cryolipolyse

Een behandeling die vetcellen plaatselijk koelt. Het principe [17]:

adipocytes are more susceptible to cooling than other skin cells.

Volgens dezelfde review zijn de verwachte bijwerkingen tijdelijke roodheid, blauwe plekken en een doof gevoel, die meestal binnen 14 dagen verdwijnen. Zie cryolipolyse resultaat.

Paradoxale adipeuze hyperplasie (PAH)

Een bijwerking van cryolipolyse waarbij het vetweefsel op de behandelde plek juist toeneemt. Een meta-analyse uit 2025 kwam uit op 0,22 procent, ongeveer 1 op de 455 behandelde mensen [22]. De Amerikaanse toezichthouder schrijft dat PAH niet vanzelf verdwijnt en soms een operatie nodig maakt [18]. Zie cryolipolyse of liposuctie.

Mis je een begrip? Bel 072 234 03 02 of stel je vraag bij een gratis intake.

Bronnen

Bronnen 1 tot en met 11

1. Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV). Laserbehandeling met een ontharingslaser (patiëntenfolder), 2019. (geraadpleegd 2-10-2026)
2. Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science, 1983;220(4596):524-527 (PubMed 6836297). (geraadpleegd 2-10-2026)
3. Kirby W e.a. The Kirby-Desai Scale: A Proposed Scale to Assess Tattoo-removal Treatments. J Clin Aesthet Dermatol, 2009;2(3):32-37. (geraadpleegd 2-10-2026)
4. Jakus J, Kailas A. Picosecond Lasers: A New and Emerging Therapy for Skin of Color, Minocycline-induced Pigmentation, and Tattoo Removal. J Clin Aesthet Dermatol, 2017;10(3):14-15. (geraadpleegd 2-10-2026)
5. Dorgham NA, Dorgham DA. Lasers for reduction of unwanted hair in skin of colour: a systematic review and meta-analysis. J Eur Acad Dermatol Venereol, 2020 (PubMed 31587390). (geraadpleegd 2-10-2026)
6. Lim SPR, Lanigan SW. A review of the adverse effects of laser hair removal. Lasers in Medical Science, 2006;21:121-125. (geraadpleegd 2-10-2026)
7. Wong JJE e.a. Efficacy of Nd:YAG Lasers for Tattoo Removal: Systematic Review of Clinical Outcomes, Clearance Rates, and Treatment Parameters. Journal of Cosmetic Dermatology, 2026. (geraadpleegd 2-10-2026)
8. Krasniqi A e.a. Efficacy of lasers and light sources in long-term hair reduction: a systematic review. J Cosmet Laser Ther, 2022 (PubMed 35634805). (geraadpleegd 2-10-2026)
9. Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV). Hirsutisme – Overbeharing bij vrouwen (patiëntenfolder, versie 3 december 2019). (geraadpleegd 2-10-2026)
10. RIVM. Tatoeage-inkten (Risico’s van stoffen). (geraadpleegd 1-10-2026)
11. Zorg en Zekerheid. Vergoedingenzoeker 2026: Medische tatoeage. (geraadpleegd 2-10-2026)

Bronnen 12 tot en met 22

12. CIBG / BIG-register. (geraadpleegd 1-10-2026)
13. Ondernemersplein (KVK/RVO). Cosmetische ingrepen uitvoeren. (geraadpleegd 2-10-2026)
14. Ondernemersplein (KVK/RVO). Kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg (Wkkgz). (geraadpleegd 2-10-2026)
15. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Geneesmiddelen en medische hulpmiddelen in de cosmetische praktijk. (geraadpleegd 2-10-2026)
16. Uitvoeringsverordening (EU) 2022/2346 van de Commissie van 1 december 2022. (geraadpleegd 2-10-2026)
17. Krueger N, Mai SV, Luebberding S, Sadick NS. Cryolipolysis for noninvasive body contouring: clinical efficacy and patient satisfaction. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 2014. (geraadpleegd 2-10-2026)
18. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Non-Invasive Body Contouring Technologies. (geraadpleegd 2-10-2026)
19. Haedersdal M, Gøtzsche PC. Unwanted hair removal by laser systems and intense pulsed light sources (Cochrane-review CD004684), 2006. (geraadpleegd 2-10-2026)
20. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Toezicht op schoonheidssalons. (geraadpleegd 1-10-2026)
21. V&VN (Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland). Titelbescherming (Wet BIG). (geraadpleegd 2-10-2026)
22. Incidence of Paradoxical Adipose Hyperplasia After Cryolipolysis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Aesthetic Surgery Journal Open Forum, 2025 (PubMed 41322038). (geraadpleegd 2-10-2026)

Bijgewerkt op 6 oktober 2026